Dit redactioneel artikel van De Communist 9 werd geschreven tijdens de grote stakingsgolf van 4-11 september, de grootste politieke stakingsgolf tegen bezuinigingen sinds 2004. Wat is het perspectief en wat is de weg vooruit?
Op het moment dat we dit schrijven, is de stakingsgolf tegen Jettens bezuinigingen op sociale zekerheid in gang gezet. Op 4 september staakten de havens van Rotterdam, Amsterdam en Zeeland. Op 7 september de werkers van Heineken, en op 8 september medewerkers van verschillende overheden en publieke diensten. De ov-staking van 9 september legde niet alleen de treinen en het lokale en regionale vervoer stil, maar dwong indirect ook veel medewerkers van andere sectoren om thuis te blijven. Op 10 en 11 september waren de metaalsector en de bouw aan de beurt. Verspreid over verschillende dagen staakte ook nog het ziekenhuispersoneel.
Deze eerste landelijke stakingsgolf tegen bezuinigingen sinds 2004 heeft de werkende klasse van Nederland laten zien wat haar potentiële kracht is. De klachten van allerlei werkgevers dat zij hieronder lijden terwijl ze niets met de kabinetsplannen van doen zouden hebben, laten zien welke mensen daadwerkelijk de samenleving laten draaien en de winsten genereren: de werkende klasse.
Daarnaast heeft het laten zien dat er meer mogelijkheden voor politiek zijn dan enkel verkiezingen en demonstraties op een plein in Amsterdam of Den Haag. Het gaat hier namelijk om politieke stakingen tegen de bezuinigingsplannen van het kabinet-Jetten: bezuinigingen op sociale zekerheid en zorg, om de militariseringplannen te financieren.
En waar de uitslag van de laatste Tweede Kamerverkiezingen vooral verdeeldheid liet zien, met geen enkele partij die boven de 17% scoorde, zien we dat deze vakbondsprotesten gesteund worden door 74% van de bevolking (Hart van Nederland, 4 september).
Dat is een groot mandaat om de strijd aan te gaan met het kabinet-Jetten. Zoals te verwachten was, heeft het kabinet een ‘handreiking’ gedaan door een deel van de voorgestelde bezuinigingen te schrappen, of de invoering een jaar uit te stellen. Ze zeggen zelf dat zij hiermee hopen opnieuw met de vakbonden aan tafel te komen. Het is echter zo overduidelijk een manoeuvre om de stakingen stop te zetten, dat de FNV-leiding hier niet intrapt en zegt dat de stakingen doorgaan.
Er zijn echter enkel stakingen gepland vóór 15 september, oftewel vóór Prinsjesdag. Dit is geen toeval. Het minderheidskabinet heeft steun nodig van andere partijen om de begroting door te kunnen zetten. D66 en CDA hopen een deal te kunnen sluiten met PRO, om in ruil voor het gedeeltelijk schrappen van de bezuinigingen steun te krijgen voor de begroting. PRO-leider Jesse Klaver wil nu nog alle bezuinigingen van tafel en heeft niet veel te verliezen op dit moment. Het is duidelijk dat de achterban van de FNV veel druk zet op de FNV-leiding, die onderling sterk verweven is met de PRO-leiding.
Aan de andere kant is de VVD onder Yeşilgöz faliekant tegen enige deal met PRO. Dit weerspiegelt niet alleen de druk van een deel van de kapitalisten die hard willen doorduwen qua bezuinigingen op sociale zekerheid, maar vooral ook de eigen partijbelangen. Met de opkomst van allerlei rechtse demagogen die ‘anti-establishment’ kritiek richten op de traditionele partijen, hanteert de VVD zelf allerlei ‘cultuurstrijd’-retoriek en richt ze haar pijlen op PRO. De VVD sluit liever een akkoord met de ‘gematigde’ vleugel van reactionair rechts, JA21 en SGP.
Deze rechtse partijen zijn sterk verbonden met het kapitaal en zullen de aangekondigde bezuinigingen juist steunen of eventueel vervangen door andere maar soortgelijke bezuinigingen. Als er een deal over rechts komt, gaan de vakbondsacties zeer waarschijnlijk door.
Een deal over ‘links’, met PRO, is waar de leiding van de vakbonden (en PRO) op hopen. Het is echter onwaarschijnlijk dat Jetten en zijn ministers alle bezuinigingen willen schrappen. Een akkoord zou waarschijnlijk betekenen dat een deel geschrapt wordt en een deel uitgesteld, om in een later jaar weer nieuwe bezuinigingen aan te kondigen. Hiermee akkoord gaan zou op verraad neerkomen.
Zelfs als Jetten alle bezuinigingen zou schrappen uit de begroting, zou dat enkel een adempauze inhouden, om ze in een later jaar alsnog door te voeren in dezelfde of enigszins gewijzigde vorm. De adempauze zou vooral gebruikt worden om te proberen een akkoord te sluiten met de vakbondsleiding, om de achterban onder controle te houden en stakingen te ontmoedigen in ruil voor kleine concessies. Dus ook in dit scenario moeten de vakbonden waakzaam zijn en zich niet laten misleiden, maar zich voorbereiden op onvermijdelijke nieuwe veldslagen.
Het moge daarom duidelijk zijn: geen enkel vertrouwen in Jetten! De bevolking steunt de stakingsgolf en er ontstaat nu momentum. Als Jetten niet buigt, dan moet de strijd doorgaan. Dan is het tijd de krachten van alle sectoren te bundelen en een 24-urenstaking te plannen, waarbij alles uit de kast gehaald wordt om zoveel mogelijk werkers mee te laten staken. Een staking tegen dit kabinet, om alle plannen van tafel te krijgen, en als ze niet willen, dan mag het kabinet zelf vallen!
De bezuinigingen en militariseringsplannen worden niet ingegeven door ideologische keuzes, maar door de belangen van het Nederlandse kapitaal, die Jetten vertegenwoordigt. De verhoging van de kapitaalmarktrentes leidt ertoe dat lenen voor de Nederlandse staat duurder wordt en Nederland in 2026-35 zo’n €17 miljard extra kwijt is aan rentebetalingen over bestaande schuld (RaboResearch, 31 augustus). Dit zal iedere kapitalistische regering onder druk zetten om nog meer te bezuinigen.
Naast strijdbare vakbonden is er daarom ook een politieke partij nodig om een alternatief te vormen voor de kapitalistische partijen: een communistische partij van de werkende klasse. Sluit je aan en help mee aan de opbouw van zo’n partij!