international marxist tendency nederland

Klimaatverandering vormt een kolossale bedreiging voor de mensheid en heeft in de afgelopen periode grote protesten voortgebracht (vooral van jongeren). Een socialistische transformatie van de samenleving, die leidt tot door de arbeidersklasse democratisch geplande productie, in harmonie met de planeet, is als enige in staat de dreiging van klimaatverandering tegen te gaan. Dit document van de International Marxist Tendency legt ons revolutionaire programma voor de klimaatcrisis uit. Het was opgesteld vóór de pandemie voor de discussie tijdens het 2020 IMT World Congress, maar is nu geüpdatet op een paar plekken in het licht van de recente gebeurtenissen.

1. De aandacht van de hele wereld is nu gericht op het bestrijden van coronapandemie. Maar zodra dit gevaar wegebt, dreigt een ander (nog groter) existentieel gevaar: klimaatverandering.

2. De regenwouden staan in brand. Bosbranden razen door Australië en Californië. Overstromingen verwoesten Indonesië en Bangladesh. Droogtes en hongersnoden creëren een vluchtelingenexodus. Hittegolven in Europa doden duizenden elke zomer. Elke dag verdwijnen er hele diersoorten van deze planeet. De klimaatcrisis is niet een hypothetisch probleem voor toekomstige generaties, maar is nu al hier.

3. Massabewegingen van studenten en jongeren zijn wereldwijd de straten opgegaan. “The oceans are rising, and so are we,” stond op een bord in London. Miljoenen mensen hebben deelgenomen aan deze internationale protesten. In september 2019 deden ongeveer zes miljoen mensen mee aan de wereldwijde klimaatstakingen van “Fridays for the future’’. Steden in de VS, Canada, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk zagen demonstraties van honderdduizenden mensen.

4. Het kapitalisme doodt de planeet: deze conclusie is door veel activisten terecht getrokken. Vandaar dat eisen als “Systeemverandering, niet klimaatverandering” en “Planet over profit’’ vaak gezien worden tijdens klimaatstakingen. Het is het kapitalistisch systeem met haar onverzadigbare jacht op winst dat verantwoordelijk is voor het vernietigen van het milieu, het uitwissen van ecosystemen en het vervuilen van de lucht die we inademen en het water dat we drinken.

5. Onder het kapitalisme zijn het grote bedrijven die bepalen hoe en wat er geproduceerd wordt. Dit wordt gedaan zonder enig plan. In plaats daarvan wordt onze economie overgelaten aan de zogenaamde “onzichtbare hand” - in andere woorden, aan de anarchie van de markt. Bedrijven zullen er de kantjes af lopen en reguleringen aan hun laars lappen om de kosten te verlagen, hun concurrenten te overtreffen, nieuwe markten te veroveren en hun winst te maximaliseren. Deze race naar de bodem is niet alleen het product van “gierige’’ bazen. Het is het logische resultaat van de economische wetten van het kapitalisme: een systeem gebaseerd op privaatbezit, concurrentie en productie om winst te maken.

6. De schaal van het probleem is enorm. De UN IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) stelt dat klimaatverandering beperkt moet worden tot 1.5°C om een milieucatastrofe af te wenden. Om dit te bereiken, zou de uitstoot van broeikasgassen voor 2030 met vijfenveertig procent moeten worden teruggebracht, en net-zero levels moeten bereiken tegen 2050. Grootschalige aanpassings- en mitigatiemaatregelen – zoals de constructie van dijken en dammen, herbebossing – moeten worden genomen. Geschat wordt dat dit alles 2 biljoen (2.000 miljard) US dollar per jaar gaat vereisen; rond 2.5% procent van het wereldwijde GPD.

7. De benodigde wetenschap en technologie bestaan al. Elektriciteitsnetten kunnen koolstofarm worden gemaakt met wind-, zonne-energie en getijdenenergie. Auto's en transportsystemen kunnen draaien op elektriciteit, batterijen en waterstof. Energie-efficiëntiemaatregelen zouden de energievraag van huishoudens en industrie drastisch kunnen verminderen. De vervuilingsniveaus kunnen worden verlaagd. Voedsel kan duurzaam worden verbouwd. Afval kan worden gerecycled. Delen van bossen kunnen opnieuw worden geplant.

8. Maar deze noodzakelijke stappen vereisen allemaal twee dingen: planning en middelen – en het kapitalisme kan geen van beide bieden. De basis van de kapitalistische productie is particulier eigendom en concurrentie, het nastreven van de winst van een handvol ongekozen parasieten en geen plan om te voldoen aan sociale en milieubehoeften.

9. Waar gaat het geld vandaan komen onder het kapitalisme om te betalen voor de dramatische veranderingen die nodig zijn? De wereldeconomie verdrinkt in de schulden in de nasleep van de inzinking van 2008, een decennium van bezuinigingen en een nieuwe diepe depressie veroorzaakt door de pandemie. Verdere bezuinigingen – geen investeringen – zijn aan de orde van de dag. Het aanpakken van de klimaatcrisis is nu het laatste waar de heersende klasse aan denkt.

10. De kapitalisten zullen niet investeren in de vereiste maatregelen om de eenvoudige reden dat het niet winstgevend is om dit te doen. Technologie als hernieuwbare energie, die mogelijk een overvloed aan groene, schone, bijna kosteloze elektriciteit kan opleveren, botst namelijk fundamenteel met het winstoogmerk en het marktsysteem.

11. Zo heeft door de staat gesubsidieerde investeringen in hernieuwbare energie bijvoorbeeld de internationale elektriciteitsmarkten lamgelegd. Overspoeld door goedkope, super-overvloedige leveringen van groene elektriciteit, zijn de prijzen naar beneden geduwd, waardoor kolen-en gascentrales niet winstgevend draaien. Dit heeft geleid tot een sterke daling van de particuliere investeringen in nieuwe elektriciteitsopwekking. Maar huishoudens zien niet eens het voordeel van lagere rekeningen, omdat verdere overheidssubsidies worden verstrekt om de grote energiemonopolies te stutten. Met andere woorden, de markt kan het probleem niet oplossen – de markt is het probleem.

12. Het komt neer op een simpele vraag: wie betaalt? De rijkdom bestaat, maar het staat maar op de bankrekeningen van big business en wordt weggegooid door de imperialistische machten aan middelen van vernietiging. Slechts tien gigantische Amerikaanse bedrijven, bijvoorbeeld, hamsteren meer dan 1,1 biljoen dollar in contanten. De totale wereldwijde militaire uitgaven zijn 1,8 biljoen dollar per jaar. Onder het kapitalisme vallen de gevolgen van de klimaatverandering dus niet alleen vooral op de schouders van de arbeidersklasse, de armen en de meest kwetsbaren – maar ook de kosten van het afwenden van een milieuramp, in de vorm van hogere prijzen, koolstofbelastingen en bezuinigingen.

13. Greta Thunberg, de zeventienjarige Zweedse oprichter van Fridays for Future, is het gezicht en de stem van de internationale klimaatstakingsbeweging geworden. Sprekend voor menigten van wereldleiders op de forums van Davos en de top van de V.N. en de toppen van de V.N., waarschuwt zij dat "ons huis in brand staat". "Ik wil dat je in paniek raakt", zegt Thunberg tegen haar elitepubliek, "en dat je iets doet". Maar zij spreekt voor dovemansoren.

14. Deze traagheid aan de top is echter niet alleen te wijten aan een gebrek aan politieke wil. Establishment-politici zijn niet passief op deze vraag omdat ze een gebrek aan vastberadenheid hebben, maar omdat hun primaire doel is om het kapitalistische systeem te verdedigen, niet de toekomst van de mensheid of de planeet.

15. Thunberg heeft erop gewezen dat wetenschappers worden genegeerd en vraagt regeringen om te luisteren naar het wetenschappelijk bewijs en advies. Maar de kapitalisten en hun politieke vertegenwoordigers zullen niet worden overgehaald door morele argumenten, noch door feiten en cijfers, waartoe zij toegang hebben. Uiteindelijk zal deze elite niets doen om de aarde te beschermen, omdat hun enige doel het maximaliseren van de winst, ten koste van de rest van de mensen, is.

16. Sommige regeringen hebben symbolisch een 'klimaatnoodtoestand' afgekondigd in een poging de kiezers te sussen. Maar dit is een lege uitdrukking wanneer het uitgesproken wordt door deze rijkeluispolitici. Immers, onder het kapitalisme, zijn zij het niet die echt beslissen. In plaats daarvan wordt het lot van de mensheid overgelaten aan de grillen van de markt.

17. Wereldwijde actie is nodig om een mondiaal probleem op te lossen, maar kapitalistische regeringen zijn machteloos. Eindeloze klimaattoppen worden georganiseerd en internationale verdragen ondertekend. Maar dit is allemaal schijn. Zelfs wanneer afspraken worden gemaakt, zijn deze protocollen en akkoorden tandeloos; de doelstellingen niet-bindend. Onder Trump hebben de VS – 's werelds grootste economie en koolstofuitstoter – zich al teruggetrokken uit het Akkoord van Parijs van 2015, waardoor dit ook niets zal worden.

18. Aan de basis van dit probleem ligt de barrière van de natiestaat, evenals die van de particuliere eigendom van de productiemiddelen. Onder het kapitalisme moeten de nationale regeringen uiteindelijk de belangen van hun eigen kapitalistische klasse dienen. Net als een rovende bende piraten, kunnen ze misschien een tijdje samenwerken, zolang er voor iedereen genoeg te plunderen is. Maar zodra de buit opraakt, zullen zij elkaar snel in de haren vliegen. In deze periode van protectionisme en kapitalistische crisis probeert elke regering haar problemen elders uit te voeren, wat leidt tot een "bedelaar-tot-buurman"-beleid, geopolitieke instabiliteit en een instorting van de samenwerking op het gebied van internationale kwesties.

19. Geconfronteerd met dergelijke onmacht, gaan klimaatstakingsactivisten in groten getale de straat op, bezetten wegen en sluiten steden af in een poging om politici te dwingen om op te staan en iets te doen. Over de hele wereld zijn miljoenen studenten en jongeren voor het eerst politieke activiteiten aangegaan, waarbij onmiddellijke actie en systematische verandering werden geëist .

20. Deze mobilisaties hebben een nieuwe generatie vervuld van een gevoel van vertrouwen, kracht en een doel gegeven. Voor degenen die demonstreren, is het idee van militante massa-actie de norm, niet de uitzondering. Het woord 'staking' is nu sterk aanwezig in de hoofden van jongeren.

21. Veel activisten hebben terecht de conclusie getrokken dat massale mobilisatie van vitaal belang is. Maar we moeten ook lering trekken uit de beweging tot nu toe en de beperkingen ervan erkennen. Straatprotesten en studentenstakingen zijn niet genoeg. Klimaatactivisten moeten zich aansluiten bij de georganiseerde arbeidersklasse en vechten voor radicale politieke verandering.

22. Dit idee van massale mobilisatie, militante actie en systematische verandering is een enorme stap voorwaarts in vergelijking met het individualistische milieuactivisme uit het verleden. Maar bij gebrek aan een duidelijk en consistent revolutionair leiderschap blijft het spook van deze oude, liberale, kleinburgerlijke milieubeweging de klimaatbeweging achtervolgen. Dit komt het duidelijkst tot uiting in de overvloed aan vreemde en wonderlijke ideeën – zoals 'degrowth' en 'anti-consumentisme' – die in de beweging etteren, vaak het debat domineren en het radicalisme van de studentenstakers verdringen.

23. Al deze ideeën zijn in feite een oprisping van de reactionaire argumenten die naar voren werden gebracht door Thomas Malthus, de vroeg negentiende-eeuwse econoom, die beweerde dat hongersnood, armoede, ziekte en wijdverbreide sterfte allemaal het gevolg waren van 'overbevolking'. Vandaag de dag duikt hetzelfde argument niet alleen op in de vorm van ‘er zijn te veel mensen’; 'te veel monden te voeden' – maar ook dat 'we buiten onze middelen leven'; dat 'we allemaal te veel consumeren'. Met andere woorden, het zijn gewone mensen – niet het systeem – die verantwoordelijk zijn voor de milieucrisis.

24. Friedrich Engels antwoordde Malthus echter direct. "Er wordt niet genoeg geproduceerd, dat is de wortel van de hele zaak. Maar waarom wordt er niet genoeg geproduceerd?" vroeg Engels retorisch. "Niet omdat de middelen van de productie zijn uitgeput. Nee, maar omdat de grenzen van de productie niet worden bepaald door het aantal hongerige buiken, maar door het aantal portemonnees om te vullen voor kopen en betalen. De burgerlijke samenleving wil en kan niet meer produceren. De geldloze buiken, de arbeid die niet voor winst kan worden gebruikt en dus niet kan kopen, worden overgelaten aan de sterftecijfers."

25. Malthus' apocalyptische voorspellingen werden ook empirisch weerlegd, omdat de vooruitgang in de landbouwtechniek het mogelijk maakte grotere populaties te onderhouden en met hogere voedingsniveaus. Op dezelfde manier bestaan de technologieën vandaag de dag al om veel meer te produceren, maar zonder de aantasting en vernietiging van het milieu in verband met het kapitalistische systeem. Het probleem – zoals Engels opmerkte – is dat het kapitalisme deze productieve krachten niet op een winstgevende manier kan gebruiken.

26. Zoals te verwachten was, gaan de apologeten van het kapitalisme samen met deze neo-Malthusiaanse schertsvertoning, wat suggereert dat we samen 'ethische' individuele keuzes moeten maken - meer recyclen; minder vliegen; veganistisch worden, enz. De focus op individuele acties en persoonlijke levensstijl keuzes speelt een nuttige rol voor de heersende klasse, leidt mensen af van de echte taak: om de samenleving fundamenteel te transformeren langs socialistische lijnen.

27. De 'oplossingen' die uit deze individualistische mantra voortvloeien zijn volledig reactionair. In wezen zijn ze slechts een 'greenwashing' van bezuinigingen - werknemers en de armen vertellen dat ze hun riemen moeten aanhalen om een probleem dat werd gecreëerd door de kapitalisten en hun verrotte systeem op te lossen.

28. Aan de 'anti-consumentisten' moeten we een heel eenvoudige vraag stellen: wie verbruikt er te veel? De miljoenen arbeidershuishoudens in de zogenaamde 'ontwikkelde' wereld die moeten kiezen tussen verwarmen en eten? De massa's in de zogenaamde 'ontwikkelingslanden' die met moeite hun families voeden? De arbeiders en armen over de hele planeet die leven in een staat van armoede te midden van overvloed?

29. Inderdaad, de statistieken tonen aan dat een lid van de wereldwijde 1% verantwoordelijk is voor 175 keer de CO2-uitstoot van iemand in de onderste 10 procent. En de armste helft van de wereldbevolking draagt bij aan slechts 10 procent van de totale levensstijlsuitstoot, vergeleken met 50% van de rijkste 10%. Deze 'uitstootsongelijkheid' is slechts een weerspiegeling van de algemene economische ongelijkheid die inherent is aan het kapitalisme.

30. Arbeiders zijn niet dom. Ze zien de hypocrisie van het establishment en hun politieke woordvoerders die gewone mensen vragen om 'offers te brengen' omwille van de planeet. Ondertussen blijft de super-rijke kapitalistische elite leven op een hun eigen planeet, accumuleren ze obscene rijkdom en vliegen ze rond in privéjets. Vandaar de massale gele hesjes protesten in Frankrijk, tegen de pogingen van Emmanuel Macron om hogere brandstofbelastingen op te leggen aan werknemers; of de massabewegingen die onlangs in vele ex-koloniale landen tegen de door het IMF opgelegde verwijdering van brandstofsubsidies te zien waren.

31. Socialisten moeten zich verzetten tegen al deze maatregelen, met inbegrip van de zogenaamde "koolstofbelastingen". Deze belastingen vallen meestal op het verbruik van huishoudens – op brandstof of energie – en niet op het bedrijfsleven, waardoor de lasten op de schouders van de arbeidersklasse en de armen worden verzwaard. Dergelijke belastingen zijn reactionair en regressief. Sowieso lossen ze de klimaatcrisis niet op, zij zijn gewoon bezuinigingsmaatregelen. We staan schouder aan schouder met de gele hesjes-demonstranten en eisen dat de kapitalisten – niet de arbeidersklasse – voor deze crisis betalen.

32. Mensen die aankomen met beschuldigingen van 'consumentisme' en 'groei' zien het grotere plaatje niet. Milieuschade wordt niet veroorzaakt door industrialisatie of groei, maar door de manier waarop de productie onder het kapitalisme wordt georganiseerd en gecontroleerd. Verre van het verstrekken van efficiëntie leiden concurrentie en winstbejag tot een race naar de bodem, het creëren van enorme niveaus van afval en vervuiling. Bedrijven bouwen verouderingsmechanismen in in producten om meer te verkopen. Een enorme reclame-industrie probeert ons te overtuigen om dingen te kopen die we niet nodig hebben. Bedrijven als Volkswagen bedriegen en overtreden actief milieuvoorschriften om kosten te besparen en de winst te verhogen.

33. Het is het winstmotief, niet de economische groei zelf, dat het probleem is. We leven in een economisch systeem dat afhankelijk is van de constante consumptie van grondstoffen en accumulatie van winsten. De kapitalisten produceren niet om aan behoeften te voldoen, maar om winst te maken. Dus als goederen niet worden verkocht, sluiten bedrijven en industrieën en verliezen miljoenen werknemers hun baan.

34. Daarom zijn oproepen vanuit bepaalde onderdelen van de groene beweging voor 'nulgroei' en 'degrowth' reactionair. 'Nulgroei' onder het kapitalisme heet een recessie – en het zijn de arbeidersklasse en de armen die hiervoor moeten betalen. In wezen is de 'degrowth'-vraag een argument voor permanente recessie en permanente bezuinigingen.

35. De hele kijk van 'degrowth'-theorie is verkeerd – en actief schadelijk. De vraag moet gaan over de productie en hoe we produceren; niet over consumptie en "consumentenkeuzes". Wat heb je aan individualistische boycots in het licht van de anarchie en chaos van de markt? We hebben een rationeel productieplan nodig, met democratische controle over de economie; geen individuele boycots en 'ethisch consumentisme'.

36. Zelfs als wij als samenleving onze collectieve consumptie wilden verminderen, hoe zou dit dan mogelijk zijn zolang de productie volledig eigendom is, beheerst wordt door de kapitalistische klasse? Hoe zouden we de vleesindustrie krimpen? Hoe zouden we de bevolking beperken? Wie zou beslissen wat, en hoeveel, wordt geproduceerd? Alleen al door dergelijke vragen te stellen wordt de absurditeit van deze individualistische milieubeweging en de reactionaire aard van het Malthusianisme in al zijn vormen aangetoond.

37. De coronaviruscrisis heeft massaal de grenzen van deze individualistische, neo-Malthusiaanse, regressieve benadering blootgelegd. De hele wereldeconomie is piepend tot stilstand gekomen. Vliegtuigen vliegen niet. Straten zijn leeg. De vraag naar olie is ingestort. De consumptie van huishoudens is gekelderd. Het resultaat is dat de wereldwijde CO2-uitstoot dit jaar naar schatting met 8% zal dalen. Toch is ditzelfde niveau van emissiereductie elk jaar nodig voor het komende decennium om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C.

38. We zien dus de reactionaire grenzen van de 'degrowth'-ideologie. Zoals de pandemische verlamming laat zien, kunnen onder het kapitalisme dergelijke dramatische veranderingen alleen worden bereikt op een volledig chaotische manier, ten koste van het verzinken van de economie in een ernstige depressie, met massale werkloosheid, armoede en honger. Zelfs deze veranderingen komen nauwelijks in de buurt van wat nodig is. Het is duidelijk dat een systematische transformatie van de productie – en van de hele organisatie van de samenleving – nodig is om de uitstoot op de vereiste schaal te verminderen

39. Wat nodig is, zijn geen persoonlijke wijzigingen in de levensstijl, bezuinigingen op individuele consumptie of een regressie naar een meer primitieve productievorm (de zogenaamde deïndustrialisatie). Er zijn al genoeg middelen geproduceerd om elke persoon op de planeet een comfortabel en fatsoenlijk leven te laten leiden. Als deze op een rationele en rechtvaardige manier zouden worden verspreid, zou er voor iedereen genoeg zijn, zonder extra productie of afval. Wat nodig is, is systematische, fundamentele en internationale economische verandering.

40. Onder het kapitalisme kunnen technologie en technieken die zijn geïntroduceerd om de productiviteit te verhogen hun tegendeel omslaan en het groeipotentieel helemaal vernietigen. Dit wordt zichtbaar met de recente ontwikkelingen in de landbouw, waar het willekeurige gebruik van insecticiden en kunstmest insectenpopulaties heeft gedecimeerd, de bodem heeft verarmd en de watervoorziening heeft vervuild. Op grotere schaal wordt het gezien door de manier waarop de industrie en het vervoer de vervuiling en koolstof uitpompen, waardoor de natuurlijke wereld wordt vernietigd waarvan de hele menselijke samenleving uiteindelijk afhankelijk is.

41. Dit is een bevestiging van wat Marx in Het Kapitaal stelde, op de plaats waar hij de aard van landbouwproductie onder kapitalisme bespreekt: "Alle vooruitgang in kapitalistische landbouw is een vooruitgang in de kunst, niet alleen van het beroven van de arbeider, maar van het beroven van de grond; alle vooruitgang in het verhogen van de vruchtbaarheid van de bodem voor een bepaalde tijd, is een vooruitgang in de richting van het ruïneren van de duurzame bronnen van die vruchtbaarheid ... Kapitalistische productie, ontwikkelt dus technologie ... alleen door de oorspronkelijke bronnen van alle rijkdom - de bodem en de arbeider - te uit te buiten."

42. Niets van dit alles is echter een argument tegen technologie en industrie, of voor "deïndustrialisering". Integendeel, het is een argument tegen particulier eigendom, de anarchie van de markt, en winst. Het is een argument voor socialistische planning; voor het gebruik van wetenschap en technologie in het belang van mensen en de planeet, niet de winst voor een klein aantal mensen.

43. Kortom, het is een klassenvraagstuk. Wie is de eigenaar? Wie beslist? De anarchie van het kapitalisme vernietigt het milieu. We moeten – rationeel en democratisch – plannen hoe we de hulpbronnen van de planeet gebruiken, welke technologieën we moeten ontwikkelen en implementeren. Maar, zoals het oude gezegde gaat, je kunt niet plannen wat je niet onder je controle hebt; en je hebt geen controle over wat je niet bezit.

44. In veel landen hebben liberale organisaties en politieke partijen geprobeerd de klimaatbeweging over te nemen, te doen ontsporen, door de demonstraties en hun eisen van hun radicalisme te ontdoen. NGO's als Greenpeace hebben zich vaak bureaucratisch aan het hoofd van de beweging geplaatst en een 'brede kerk'-strategie gepredikt. Actiegroepen als Extinction Rebellion vallen ondertussen in dezelfde val, depolitiseren protesten en roepen politici uit het hele politieke spectrum op om 'aan tafel te komen'.

45. Het probleem is dat klimaatverandering politiek is. Het zijn de kapitalisten en hun systeem die verantwoordelijk zijn voor het vernielen van de planeet. Het verbinden met burgerlijke partijen en het aanspreken van rijkeluispolitici is erger dan zinloos – het is schadelijk, omdat het actief het programma van de beweging afzwakt en activisten op een dood spoor brengt. Deze establishment-politici verdedigen de belangen van de kapitalistische klasse, niet de belangen van de samenleving en het milieu. De beweging mag geen hoop of vertrouwen hebben in hen, noch in de NGO's en liberalen.

46. De steun voor groene partijen is in sommige landen toegenomen als gevolg van de groeiende bezorgdheid over het milieu en een algemeen wantrouwen jegens traditionele gevestigde partijen. Maar in feite zijn de groene leiders slechts liberalen, die het systeem niet als probleem of de verdeling van de samenleving in onderling tegengestelde klassen zien. Het voorbeeld van de nieuwe conservatief-groene coalitieregering in Oostenrijk is veelzeggend. Het anti-arbeidersprogramma kan in wezen worden neergestreken op twee eisen: de immigratie verminderen en de uitstoot verminderen. Dit heeft ervoor gezorgd dat het 'progressieve' masker van de Groenen uitglijdt en hun ware, lelijke gezicht onthulde.

47. Aan de andere kant zijn er ook positieve stappen gezet om de milieukwestie te koppelen aan linkse politieke eisen. In het bijzonder is het voorstel voor een Green New Deal (GND) uitgegroeid tot een strijdkreet voor links in de VS en het Verenigd Koninkrijk. Begin 2019 presenteerde Alexandria Ocasio-Cortez bijvoorbeeld een resolutie in Washington waarin de federale overheid werd opgeroepen de uitstoot van koolstof te beperken door te investeren in hernieuwbare energievoorziening en groene banen te creëren. Later werd een motie aangenomen voor een 'Socialist Green New Deal' – op basis van publieke eigendom en democratische controle op de economie – op de Conferentie van de Labour Party 2019 in Groot-Brittannië.

48. Maar in werkelijkheid is de GND-slogan een beetje een leeg vat, dat gevuld kan worden met welke inhoud men ook maar wenst. Dat blijkt uit de verscheidenheid aan aanhangers die zich hebben aangesloten bij de Green New Deal van AOC, waaronder rechtse Democratische presidentskandidaten als Biden, Buttigieg en Klobuchar.

49. Deze vage GND-voorstellen komen over het algemeen neer op een keynesiaanse strategie om te proberen het kapitalistische systeem te reguleren en te beheren. Maar het kapitalisme kan niet zo worden beheerd. Het kan niet getemd en 'groen' worden gemaakt. Zolang de economie is gebaseerd op de productie voor winst, zal het big business zijn die de wil oplegt aan de regeringen, niet andersom. Kortom, in plaats van het aanbieden van 'systeemverandering', proberen de Keynesiaanse eisen van de Green New Deal het kapitalistische systeem van zichzelf te redden.

50. Een vaak geciteerd onderzoek toonde aan dat honderd grote bedrijven (voornamelijk producenten van fossiele brandstoffen) verantwoordelijk zijn voor meer dan 70% van de uitstoot van broeikasgassen. Recent werd bekend dat slechts twintig bedrijven sinds 1965 eenderde van alle CO2 hebben gegenereerd. Ook is slechts ongeveer 3-10 procent van het stortafval in ontwikkelde kapitalistische landen afkomstig van huishoudens; de rest is voornamelijk het resultaat van grootschalige industriële processen, bouw en mijnbouw.

51. Dit alles benadrukt wie werkelijk verantwoordelijk zijn voor de milieucrisis. Het toont ook duidelijk de oplossing aan: maak deze bedrijven en industrieën gemeenschappelijk eigendom onder democratische controle, als onderdeel van een rationeel, socialistisch productieplan. Alleen dan kunnen we een duurzame economie tot stand brengen, waar de stijgende levensstandaard niet in strijd is met de bescherming van de planeet.

52. In particuliere handen genereren de grote monopolies obscene hoeveelheden afval en milieuschade. Genationaliseerd en in het kader van een socialistisch economisch plan kunnen zij echter moderne groene technologieën gebruiken om emissies en verontreiniging in maar een paar jaar te beperken, terwijl het verstrekken van kwaliteitsvoedsel, onderdak, onderwijs, vervoer en gezondheidszorg voor allen.

53. Door de beste wetenschappelijke geesten te combineren met de vaardigheden van werknemers in de industrie, onder democratische controle, kunnen we alle technologische vaardigheden en middelen van de samenleving ten dienste stellen van de mensheid en de planeet. Het Lucas Plan uit de jaren zeventig toont het potentieel. Hier hebben georganiseerde werknemers uit de militaire en lucht- en ruimtevaartindustrie een gedetailleerd voorstel opgesteld, waaruit blijkt dat dezelfde fabrieken, machines en werknemers kunnen worden aangepast en opnieuw kunnen worden ingezet voor de productie van hernieuwbare technologieën en geavanceerde gezondheidszorgapparatuur, in plaats van raketten en wapens. De arbeiders werden uiteindelijk verraden door de bekrompen Labour- en vakbondsleiders. De creatieve kracht van de arbeidersklasse om de productie te plannen werd desondanks duidelijk aangetoond.

54. Het voorbeeld van het Lucas Plan toont de mogelijkheid van – en de noodzaak van – een 'klimaattransitie'. Er is geen enkele reden waarom een stap naar groene industrieën en de sluiting van vervuilende industrieën tot werkloosheid moet leiden. Werknemers kunnen worden omgeschoold; fabrieken kunnen worden omgevormd. Dit vereist publiek eigendom, controle van werknemers en een algemeen productieplan. Aan de markt overgelaten, kan het opheffen van verouderde industrieën alleen maar leiden tot een permanent litteken op de arbeidersklasse en haar gemeenschappen, zoals de voormalige mijnbouwgebieden van Groot-Brittannië en de Rust Belt in de VS laten zien.

55. Dit onderstreept de noodzaak voor de milieubeweging om aansluiting te vinden bij de arbeidersbeweging. In sommige landen hebben de klimaatstakers terecht contact opgenomen met de vakbonden voor steun. Greta Thunberg heeft er zelf bij arbeiders over de hele wereld op aangedrongen om studenten te vergezellen op wereldwijde walkouts. Af en toe hebben de vakbonden deze oproep gesteund en beloofden ze te staken of te protesteren met jonge activisten. Dit is de juiste aanpak. Dit is niet alleen een probleem voor jongeren, maar ook iets dat alle arbeiders raakt.

56. De georganiseerde arbeidersklasse moet aan het hoofd staan van de strijd tegen klimaatverandering. Groepen als Extinction Rebellion handelen echter op zo'n manier dat ze de arbeidersbeweging buitenspel zetten, door zich uitsluitend te richten op een strategie van directe actie en publiciteitsstunts. Hun doel is om 'bewustzijn' te creëren door media-aandacht te krijgen, vaak door zich vast te maken aan gebouwen of wegen af te sluiten. Activisten overwogen zelfs met behulp van drones te dwingen Londen Heathrow Airport te sluiten. Maar niemand van het netwerk dacht er zelfs aan om contact op te nemen met vakbondsleden op de luchthaven, waar het personeel (inclusief bagage-afhandelaars en piloten) mogelijke stakingsacties besprak. Een staking van deze arbeiders zou de luchthaven hebben verlamd – en het bewustzijn en het vertrouwen van werknemers overal hebben helpen verhogen – veel effectiever dan de onverantwoordelijke capriolen van Extinction Rebellion.

57. In plaats van deze frivole en apolitieke acties moet de klimaatbeweging zich baseren op de massale mobilisatie van werknemers en jongeren rond duidelijke socialistische eisen. De macht van de georganiseerde arbeidersklasse, gewapend met een socialistisch programma, zou niet te stuiten zijn. Zoals de marxisten altijd hebben gezegd, geen gloeilamp brandt en geen wiel draait zonder de goedkeuring van de arbeidersklasse.

58. Linkse politieke en sociale bewegingen zijn over de hele wereld in opkomst. De taak is om de strijdbaarheid en radicalisme van de studentenklimaatstakingen mee de bredere arbeidersbeweging in te nemen, zodat arbeiders en jongeren samen vechten voor gedurfd socialistische milieubeleid. Een dergelijk programma moet eisen bevatten als:

-Nationaliseer de grote energiemonopolies, fossiele brandstoffen en netwerken onder democratische controle en neem onze energievoorziening uit handen van de profiteurs en oliebaronnen. Dan zouden we massaal kunnen investeren in hernieuwbare energie en fossiele brandstoffen geleidelijk afbouwen, terwijl we tegelijkertijd de prijzen voor consumenten zouden kunnen verlagen.

-Onteigen de bouwbedrijven en maak de grond en banken in gemeenschappelijk eigendom. Op die manier kunnen we een grootschalig openbaar programma uitvoeren om bestaande woningen te isoleren en nieuwe, hoogwaardige, energiezuinige sociale woningen te bouwen.

-Maak al het vervoer – spoorwegen, metronetwerken, bussen, trams, luchtvaartmaatschappijen en scheepvaart – tot staatseigendom. Vervang de huidige chaos door een groen, hoogwaardig, breed, gecoördineerd, geïntegreerd en gratis openbaarvervoersysteem. Nationaliseer de autofabrikanten en de lucht- en ruimtevaartindustrie onder controle van werknemers om te investeren in groene voertuigen en vliegtuigen.

-Alle natuurlijke grondstoffen – inclusief het land, mijnen, rivieren en bossen – moeten staatseigendom en onder democratische controle worden geplaatst. Het kapitalisme en imperialisme mogen de planeet niet verwoesten en plunderen omwille van de winst. Een wereldwijd programma voor herbebossing en waterkering moet worden uitgevoerd.

- Schop grote bedrijven uit de universiteiten. Onderzoek en ontwikkeling moeten door de overheid worden gefinancierd, democratisch worden gestuurd en gericht op de behoeften van de samenleving en de planeet, niet op de winsten van multinationale bedrijven.

-Voer democratisch controle en het beheer van werknemers in in alle genationaliseerde industrieën en openbare diensten, met een door de werknemer geleid Lucas Plan-model om over te stappen van vervuilende sectoren naar groene industrieën en banen.

59. Marx en Engels negeerden de milieukwestie niet en hadden een diepe belangstelling voor het onderwerp. Hun conclusie toen, zoals de onze nu is, was dat het beëindigen van de vernietiging van de natuurlijke wereld nooit mogelijk zou zijn onder een systeem waar kapitalistische anarchie heerst. Een harmonieuze ontwikkeling tussen mens en natuur is alleen mogelijk op basis van een bewust, socialistisch plan, zoals Engels heeft uitgelegd:

60. "Laten we ons echter niet te veel op de borst kloppen voor onze menselijke verovering van de natuur. Elke dergelijke verovering neemt uiteindelijk wraak op ons. Elk van hen heeft in de eerste plaats de gevolgen waarop we gerekend hadden, maar heeft in de tweede en derde plaats heel andere, onvoorziene effecten gehad die maar al te vaak de eerste ongedaan maken ... Zo worden we bij elke stap eraan herinnerd dat we in geen geval over de natuur heersen als een veroveraar over een vreemd volk, zoals iemand die buiten de natuur staat – maar dat we, met vlees, bloed en hersenen, tot de natuur behoren, en er middenin bestaan, dat onze heerschappij erin bestaat dat we het voordeel hebben, in tegenstelling tot alle andere wezens, haar wetten te kennen en deze correct toe te passen."

61. Alleen met de socialistische transformatie van de samenleving kunnen we, in harmonie met het milieu, voldoen aan de behoeften van de meerderheid, in plaats van winst te genereren voor een parasitaire minderheid. De wetenschap en technologie bestaan om klimaatverandering aan te pakken. Maar onder het kapitalisme vernietigen deze krachten de planeet aarde in plaats van deze te redden. Socialisme of barbarij: dat is de keuze die voor ons ligt.

Deel dit artikel
FaceBook  Twitter