international marxist tendency nederland

Aan het einde van het studiejaar was er een kleine heropleving van de studentenstrijd, voornamelijk in Amsterdam, tegen verdere bezuinigingen en vermarkting van het universitair onderwijs. Hoe moeten we deze strijd in het nieuwe jaar voortzetten?

Wanneer komt er nou eens écht een investering voor beter onderwijs? Dat is wat vele studenten (en docenten) zich afvragen. Het onderwijs staat voor de zoveelste keer onder druk. Er zijn ondertussen veel ‘hervormingen’ toegepast in het onderwijs. Dit heeft tot een aantal grote studentenbewegingen geleid, zoals in 2011 tegen de 'langstudeerboete' en in 2015 tegen de invoering van het leenstelsel. Nu, 3 jaar later, is er nog een grote bezuiniging op universiteiten, met name op de geesteswetenschappen. Aan de Universiteit van Amsterdam is er bijvoorbeeld op de faculteit van Gedrags- en Maatschappijwetenschappen ruim een miljoen bezuinigd en Geesteswetenschappen moet 23 fte ontslaan.

Het leenstelsel 

Toen de ‘hervorming’ van het leenstelsel plaatsvond in 2015, werd ons verteld dat dit tot grote verbeteringen zou leiden. Het leenstelsel zou een ‘investering in jezelf’ zijn en daarmee zou meer geld kunnen worden vrijgemaakt voor meer docenten, kleinere klassen, meer begeleiding, lesmateriaal etc. Het is duidelijk hoe ver dit van de waarheid af staat. Deze zogenaamde ‘hervorming’ is gewoon een keiharde bezuiniging geweest. Duizenden studenten studeren nu af met hoge schulden, hebben geen beter onderwijs ervaren, voelen zich steeds meer opgejaagd om op tijd af te studeren en hebben daarom vaak geen specialisatie kunnen ontwikkelen. Vanzelfsprekend lijden docenten ook onder deze bezuinigingen; zij worden ontslagen of komen onder hoge werkdruk te staan.

Mars voor Onderwijs

De laatste grote demonstratie tegen de recente bezuiniging was ‘Mars voor Onderwijs’ op 8 juni in Amsterdam. Deze demonstratie was onder leiding van protestgroep Humanities Rally en NU!. Er waren ongeveer 500 studenten aanwezig. De eisen van de demonstratie waren meer geld van de overheid en het schrappen van de aanstaande ontslagen, zoals hierboven genoemd. De solidariteit en protestacties voor deze eisen zijn uitgelopen naar andere steden als Nijmegen, Utrecht en Groningen. 

Het opmerkelijke is dat de UvA-demonstratie steun kreeg van het College van Bestuur van de UvA. Zij stelde het in grote lijnen eens te zijn met de studenten. Zo stuurde ze bijvoorbeeld dezelfde week een brief aan de Minister van Hoger Onderwijs om te stoppen met de bezuinigingen en juist te investeren in het hoger onderwijs. Maar als snel toonde het CvB haar ware gezicht toen het de politie belde tegen de studenten die wilden overnachten in tentjes op de Roeterseiland-campus. Wij veroordelen sterk het onnodige en zinloze politiegeweld dat toen plaatsvond. Het CvB heeft zich bondgenoot verklaard met de eis voor meer geld, omdat het ook in zijn belang is, maar het zal geen studentenactiviteit accepteren die zijn positie bedreigt. Het wilde niet dat studenten het grasveld zouden bezetten, omdat er de volgende dag een promofeestje zou plaatsvinden. Het is belangrijk om te realiseren dat het CvB heel andere belangen heeft dan de studenten en docenten.

Bezuinigingen

Belangrijk is het besef dat we in een tijdperk leven van bezuinigingen. Onderwijs is geen uitzondering. De oorzaak daarvan is niet dat politici geïndoctrineerd zijn met ‘neoliberale’ denkbeelden, maar dat het kapitalistische systeem in een impasse zit. Sinds de economische crisis van 2008, hebben we een reeks van bezuiningen moeten incasseren. Alle verworvenheden die het resultaat zijn van een lange strijd van de arbeidersbeweging (in samenwerking met andere sociale bewegingen) staan onder druk. Daar valt ook toegankelijk hoger onderwijs onder.

Helaas mist er een duidelijk socialistisch leiderschap bij deze studentenbewegingen. De leiding moet ook een perspectief hebben. Zoals eerder besproken, duldt de kapitalistische klasse in het huidige tijdperk geen verzorgingsstaat en toegankelijk hoger onderwijs meer. Dit betekent dat de omstandigheden voor de nieuwe generatie flink zullen verslechteren, met een groei aan studieschuld, werkloosheid en laagbetaald werk.

De taak van socialisten

Een alliantie tussen de studenten- en arbeidersbewegingen versterkt beide bewegingen. De studenten zijn geen bevoorrechte laag van de bevolking meer zoals zij dat decennia geleden waren. Een groot deel komt tegenwoordig uit de lagere middenklasse en arbeidersklasse. Een groeiend deel krijgt geen goedbetaalde baan meer, maar sluit zich aan bij de rangen van de werkende klasse, waar zij jaren moet werken om haar studieschuld af te betalen. De arbeidersbeweging is de enige echte natuurlijke bondgenoot van de studentenbeweging.

Het gevolg is dat een strijd voor behoud van hoger onderwijs voor iedereen, enkel een strijd voor socialistische maatschappijverandering kan zijn. Om gratis onderwijs voor iedereen te kunnen financieren, is het noodzakelijk om de sleutelsectoren van de economie, de banken en grote bedrijven te nationaliseren onder democratische controle van de werknemers. Dit is tevens de enige manier om nuttig werk te scheppen voor alle huidige en toekomstige afgestudeerden.

Velen zullen zeggen dat niet ‘realistisch’ zal zijn. De zogenaamde realisten zullen zelf echter geen alternatieve oplossingen aandragen. Zij hopen dat op magische wijze het tij keert, terwijl de volgende bezuinigingen alweer worden voorbereid.

Als marxisten zijn we echter niet bang om de waarheid te vertellen. Hoger onderwijs dat zowel kwalitatief hoogstaand als toegankelijk is, kan enkel gerealiseerd worden onder socialisme. Het is de taak van studentenactivisten om in lokale studentenorganisaties en actiecomités voor een socialistisch actieprogramma te vechten en de arbeiders, met name docenten, erbij te betrekken! Een landelijke demo van studenten, samen met een staking van onderwijspersoneel, zou een eerste stap vooruit zijn.

  • Kwijtschelding van alle studieschuld
  • Schaf het collegegeld af, voor gratis onderwijs
  • Voor een publiek investeringsprogramma in hoger onderwijs, weg met de invloed van het bedrijfsleven
  • Voor onderwijsinstellingen onder controle van studenten en personeel
Deel dit artikel
FaceBook  Twitter